رمز ژنتيكي، فرآيند ترجمه و كنترل تظاهر ژن)
رمز ژنتيكي عبارت است از تعداد، نوع و ترتيب نوكلئوتيدها در mRNA كه طي فرآيند ترجمه ترتيب قرار گرفتن زير واحدهاي سازنده پروتئين يعني اسيد آمينه ها را در زنجيره پلي پپتيد تعيين مي كند. قبل از بررسي چگونگي ساخته شدن پروتئين ها لازم است اصول اساسي در ساختمان پروتئين يادآوري گردد.
1ـ ساختمان پروتئين ها
ابتدا لازم است تفاوت بين پلي پپتيد و پروتئين مشخص شود. هر دو اين مولكول ها پليمر هستند و از تعدادي مولكول مونومو تشكيل شده اند كه اسيد آمينه ناميده مي شوند، ولي تفاوت مي شوند، ولي تفاوت آنها در ساختار و توانائي مييزان فعاليتشان است. از نظر ساختاري، مولكولي كه پس از فرآيند ترجمه توليد مي شود پلي پپتيد نام دارد و ساختمان اوليه پروتئين را تشكيل مي دهد. پس از جدا شدن از ريبوزوم، پلي پپتيد دچار پيچ و تاب و تاخوردگي مي شود و ساختمان سه بعدي پيدا مي كند و در بسياري از موارد چندين پلي پپتيد به هم پيوسته و مولكولي را به وجود مي آورند كه توانائي فعاليت داشته و پروتئين ناميده مي شود. ساختار سه بعدي براي فعال بودن مولكول ضروري است.
زنجيره هاي پلي پپتيدي پروتئين ها، همانند اسيد نوكلئيك ها، پليمرهاي خطي هستند. تعداد بيست اسيد آمينه مختلف در ساختار مولكول هاي پروتئيني يافت مي شوند. ساختمان هر يك از آنها شامل يك اتم از كربن مركزي است كه به آن چهار گروه زير متصل شده اند